Memet Toxti Ependi D u q rehberlik orgini teripidin b d t ning jenwediki we yawropa parlaméntining bryusséldiki merkezlirige wekillikke teyinlengen ikki neper alahide xadim arqa – Arqidin ish bashlidi. D u q bash katipi dolqun eysaning éytishiche bu d u q paaliyetlirini yenimu janlandurush we sherqiy türkistan mesilisining xelqaralishish qedimini tézlitishte zor ehmiyetke ige iken. Bu munasiwet... 

Uyghur mektebi Xitay metbuatlirining xewer qilishiche, uyghur rayonining qeshqer we ghulja shehiride uyghur oqughuchilar sani köprek xitayche mekteplerde, uyghur tili dersliki mushu mewsumdin bashlap sinaq teriqiside yolgha qoyulghan. Aptonom rayonluq maarip nazariti qosh til oqutush bölümining bu heqtiki uqturushidin melum bolushiche, uyghur tili dersliki bu mekteplerde xitayche oquwatqan uyghurlar... 

Muxbirimizning Aqsudiki yerlik ahale we saqchi organliridin igilishiche, tünügün xitayning aqsu sheherlik saqchi idarisi razwétka bölümi 19 ‏- Awghust küni yüz bergen aqsudiki partlitish hujumigha chétishliq dep qaralghan yene ikki gumandarni tutqun qilghan. Ashkarilinishiche, mezkur partlitish hujumi yüz bérishtin 2 kün awwal, aqsu shehirining kökyar kentide xitay saqchiliri bilen uyghur... 

Ilham Toxti Béyjing merkiziy milletler uniwérsitéti dotsénti Ilham Toxti “New-York Times” gézitining ziyaritini qobul qilip özining nöwettiki ehwali heqqide toxtaldi we uyghurlar yoluquwatqan milliy kemsitishlerge qarshi meydangha chaqmaqtin özge yol yoqluqini bildürdi. Ilham Toxti yene, özining bixeterliki heqqide toxtilip, “ular mendin bekmu xapa. Ular manga chong balagha... 

Oqurmenler Bügün tengritagh toridin bérilgen xewerdin melum bolushiche, xitay dairiliri uyghur rayonining qeshqer, aqsu, turpan, we börtala qatarliq jaylarda mexsus léksiye, teshwiqat ömekliri orunlashturup, xelq turmushidin doklat bérish yighini uyushturghan. Igilinishiche, bu doklat bérish ömikidikiler uyghur rayonida nahayiti qisqa muddet ichidila ailiside birmu kishi ishqa orunlashmighan... 

Xitay Xitay dairiliri uyghur rayonida “qosh til yesliliri”ge xitay ölkiliridin oqutquchi qobul qilmaqta. Tengritagh torining bergen xewiridin melum bolushiche, peyziwat nahiyiside 20 milyon yüen meblegh sélinip qurulghan 50 qosh til yeslisi bu yilning béshida atalmish “qosh til”da ders béreleydighan oqutquchi bolmighanliqtin “rolini yaxshi jari qilduralmighan.” Peyziwat... 

Uyghurlarning qedimki, ottura esirler we yéqinqi zamanda her xil sahelerge mensup zor sanda qol yazma yadikarliqlirini qaldurghanliqi melum. Uyghur qol yazmilirining toplanghanlirining bir qisimi ötken esirning 50-Yillirida bir qétim tizimgha élinip, merhum yüsüp bek muxlisi teridin katalog turghuzulghan bolsa, 80-Yillarda yene bir qétim katalog turghuzulghan idi. Kéyinki ottura esirler we... 

Uyghur paxtachi Xitay hökümiti üzlüksiz halda, “bingtuen uyghur aptonom rayonidiki chöllüklerde yéshil bostanliqlarni berpa qilip yüksek tereqqiyatqa érishti!” dep teshwiq qilip kéliwatqan idi. Halbuki, radiomizning ziyaritini qobul qilghan uyghurlar öz bayanlirida, uyghur élidiki eng munbet yerlerning “bingtuen” teripidin igiliniwélip, bu zéminning esli igiliri... 

Shixenze shehridin bir körünüsh Xitay kéyinki 10 yil ichide uyghur élide yene yéngidin bingtuenge qarashliq sheherlerni köpeytishni pilanlighan. Chetellerdiki uyghur paaliyetchiliri buning emeliyette, uyghür élige téximu jiq xitay köchmenlirini yötkep kélip, uyghurlarning nopusini shalanglashturush we shuarqiliq sherqiy türkistanda xitay arzu qilghan “uzun muddetlik eminlikke kapaletlik... 

Sherqiy Türkistan Hazirgha qeder Xitay hakimiyiti 5 – iyul Ürümchi qirghinchiliqining kélip chiqishigha sewebchi bolghan amillar heqqide izahat bergende, mesilining esli mahiyitini yoshurup, Rabiye Qadir xanimning rehberlikidiki Uyghur milliy herikitini bu weqening birdin – bir jawabkari qilip körsitishke tirishqan, shundaqla köpligen yalghan delil – ispatlarni oydurup chiqirip, ichki –... 

Bob Deytz Merkizi nyuyorktiki muxbirlarni qoghdash komitéti uyghur zhurnalist gheyret niyaz we dilshat perhat qatarliq tor bashqurghuchilirining jazagha tartilghanliqigha qarita bayanat élan qilip, xitay hökümitining uyghurlarning pikir erkinlikini boghuwatqanliqini körsetti. Xitay dairiliri 23 – Iyul, uyghur zhurnalist gheyret niyazgha ” dölet bixeterlikige tehdit sélish jinayiti”... 

DMOZ.org DMOZ.org-un şərti adı “Salis” olan Azərbaycanlı-Şəkili redaktoru bu ilin 1-ci yarısında ilk dəfə olaraq həmin kataloqun türkmən, özbək və uyğur dillərində yeni kateqoriyalarını yaratmaqla özünün, Şəkinin və Azərbaycanın adını əbədi olaraq o qardaş xalqların internet tarixinə daxil etmiş oldu! Biz, “İpəkçi”nin əvvəlki saylarının... 

Urumchi Xitay hökümiti, uyghur ilida namratliq mesilisini hel qilishni nöwettiki eng muhim xizmetlerning biri dep qarimaqta. Heqiqeten namratliq mesilisi hel qilinsa, weten ichi we sirtida bolsun uyghurlarning hökümetke bolghan naraziliqi bésiqamdu? Töwende, bu munasiwet bilen muxbirimiz eqidening, amérika uyghur birleshmisining muawin reisi alim séyitof ependi bilen aptonom rayonluq namratlarni... 

Gayret Niyaz Doğu Türkistan’daki Çin Devlet Güvenlik Mahkemesi, geçtiğimiz yıl Temmuz ayında Urumçi’de yaşanan protestolar hakkında yabancı gazetecilerle konuştuğu ve merkezi hükümete uygur açılımı için teklif sunduğu için, gazeteci ve internet sitesi yöneticisi olan Uygur Türkü Gayret Niyaz’ı 15 yıl hapse mahkum etti. Uighurbiz.net editörü olan gazeteci...