Tömän, 8 fevral’, Tatar-inform – Rişat Cihanşin citäkçelegendäge Tömän ölkä tatarları milli-mädäni moxtäriät Şurasınıñ utırışında şuşı yılnıñ fevral’ ayında ütäçäk Tatar mädäniäte könnäre programması, may ayında ütäçäk Bulat Söläymanow uqularına äzerlek, tatar etnomädäni mäktäplärdä tatar tele uqıtıluınıñ torışı häm seber tatarları üseşenä qağılışlı qayber mäs’älälär qaraldı.

Tatar mädäniäte könnäre programması belän ölkä Milli mädäniätlar yortınıñ tatar bülege citäkçese Gölfiä Xälitowa tanıştırdı. Tatar mädäniät könnäre 24 fevral’dä başlanıp, 14 martqa qadär däwam itäçäk. 24-27 nçe fevral’ könnärendä tatarlar tuplanıp yäşägän Tömän, Yalutor, Tubıl şähär häm rayonnarında, Tübän Täwde, Yärkäw, Wağay, Aromaş, İsät rayonnarında cirle Tatar mädäniät könnären tantanalı açu, zurlar arasında häm balalar “Tañ yoldızı” festivale qısalarında sänğat yarışları ütkäreläçäk, milli aşlar, milli kiem, qullanma sänğat äsärläre kürgäzmäläre oyıştırılaçaq.

Ğala-konsert şul uq “Tözüçe” mädäniät sarayında 14 martqa planlaştıyrıylgan. Ğala-konsertta şähär häm rayon festival’lärendä ciñep çıqqannar häm Om, Nefteyugan şähärlärennän kilgän sänğat kollektivları qatnaşaçaq.

Tatar mädäniäte könnäre qısalarında Tubıl şähärendä 3 nçe martta söyaktän uyıp yasaw ostası Minsälim Timerğazeewnıñ icat laboratoriäsendä oçraşu, 6 nçı martta Tömän şähäreneñ Qırınkül awılındağı 52 nçe mäktäbendä “ Mädäniät häm mäğärif” temasına, 9 nçı martta Tömän şähäreneñ “Tözüçe” mädäniät sarayında “ Tömän ölkäsendä sänğat üseşeneñ torışı” temalarına tügäräk öställär ütkärü qaralğan.

10 nçı martta isä Tömän ölkäseneñ iñ yaxşı sänğat kollektivları Om şähärendä konsert programmasın täqdim itäçäk.

Bıyılğı Tatar mädäniäte könnäreneñ programması ğadättän tış zur, bay dip taptılar Şura äğzaları. Ölkä Milli mädäniätlar yortınıñ tatar bülege citäkçese Gölfiä Xälitowa bu çarağa ölkä byudjetınnan finans yärdäme aldağı yıllardağığa qarağanda küpkä kimräk buluın belderep, programmanı tulısınça ğamälgä aşıru qıyın bulır, dide. Moxtäriät citäkçese Rişat Cihanşin isä rayon citäkçeläre dä yärdäm kürsätmi qalmas, programmanı tulısınça ütärbez, dip ışandırdı.

Mädäniät könnäre qısalarında Tömän ölkäseneñ traditsiägä kergän, härkemgä tanış sänğat törkemnäre qatnaşaçaq: Äxtäm Nazıyyrov citäkçelegendäge “Äxtämlelär” Xalıq cır ansamble, Xäkim Mirxäydärow citäkçelegendäge “Duslıq” Xalıq cır ansamble, Tömän ölkäseneñ könyak rayonnarı häm şähärlärennän, Nefteyugan, Om, Tom şähärlärennän kilgän sänğat törkemnäre qatnaşaçaq, ämma alarnıñ barısı da üzeşçän sänğat törkemnäre. Şura äğzası, mädäniät belgeçe Färit Xäkimownıñ Qazannan professional’ sänğat törkemnären çaqırıp kiterü Mädäniät könnäreneñ sänğati sıyfatın kütärergä yärdäm itär ide, digän täqdimen Şura räise Rişat Cihanşin qabul itmäde, alarnı qabul itü öçen bezneñ finans mömkinleklärebez yuk, ä kürşe ölkälärdän çaqırılğan kollektivlar üz aqçalarına kilälär, dip añlattı.

Bıyılğı mädäniät könnäreneñ programması zur, bay bulıp kürensä dä, anda, yıldağıça, töp urınnı konsertlar bili, här yıldağı kebek, milli aşlar, milli kiemnär, qullanma sänğat äsärläre kürgäzmäläre cäyelderelep kürsätelgän, ä tuğan telneñ, tatar kitabınıñ rolen kütärü, kitapxanälärne dä qatnaştıru, press-konferensiä ütkärü qaralmağan, gärçä uzğan yıl başında ütkärelgän Şura utırışında yuğarıda telgä alınğan bu çaralarnı Mädäniät könnäre qısalarına kertü turında täqdimnär äytelgän bulsa da.

Monıñ säbäpläre añlaşıla ki, Milli mädäniätlar yortınıñ tatar bülege citäkçese, Mädäniät könnäre programmasın mömkin qadär kiñräk itep tözergä tırışqan Gölfiä Xälitowa – yäş belgeç, rus telendä genä söyläşergä tırışa, tatar kitapların uqırğa äzerlege yuk, Mädäniät könnären tantanalı açuda qatnaşaçaq Tömän yäşläre dä tuğan tel belän qızıqsınmıylar. Üzläre yaxşı belmägän tatar telenä bäyle çaralarnı niçek itep oyıştırırğa belmäwläre ğacäp tügel, ä menä programmanı tözeşergä belgän keşelärne cälep itmäwläre añlaşılıp betmi.

Äytergä kiräk, Şura utırışında tatar etnomädäni mäktäplärdä tuğan telneñ uqıtıluına bäyle mäs’älälär tiräsendä söyläşü şaqtıy eşlekle töstä bardı, kiräkle qararlar qabul itelde.

Tömän däwlät universitetı Gumanitar ezlänülär institutınıñ dinnär sektorı professorı Aleksandr Yarkov may ayında ütkäreläçäk Bulat Söläymanow uqularınıñ bıyılğı üzençälekläre belän tanıştırdı.

Cıyınnıñ törle mäsälälärgä bağışlanğan öleşendä Şura räise Rişat Cihanşin cıyında qatnaşuçılarğa sazyak awıllarında yäşäwçelärneñ mänfäğätlären yaklaw cähätennän ölkä gubernatorı Vladimir Yakuşev belän milli-mädäni moxtäriät isemennän alıp barılğan söyläşülärneñ näticäsen citkerde. Milli-mädäni moxtäriät citäkçelegenä Tubıl rayonınıñ sazlar, küllär arasında adaşıp qalğan Açir häm Laytamaq awılları keşeläre külläreneñ şähär eşquarlarına arendağa auksion aşa birelüe säbäple ğasırlar buyı alarnı tuqlandırıp torğan küllärendä balıq totu xoquqınnan mäxrüm buluları turında xäbär itep, küllärne alarğa qaldıru çarasın kürü üteneçe belän kilgän bulğannar. Rişat Cihanşin sazyak tatarlarınıñ üteneçen gubernator Vladimir Vladimiroviç Yakuşevqa citkergän, häm gubernator sazyak awılları tiräsendäge küllärne auksion aşa taratunıñ tuqtatıluı turında yazma räweştä räsmi xäbär birgän. Bu xäbärne Cihanşin Şura äğzalarına da citkerde.

Ul seber-tatar teleneñ normativ grammatikasın eşläw kiräklegenä dä citdi basım yasap äytte.

Utırışta Şura äğzalarınıñ urtaq fikerläre östenlek aldı, qatnaşuçılar qanäğät bulıp qaldı bu utırıştan.

Çınlap ta, Seberdä yäşäwçe tatarlarnıñ ruxi-mädäni ixtıäcların qanäğätländerü cähätennän bik küp citdi mäs’älälär xäl itelmi torsa da, ölkä tatarları milli-mädäni moxtäriäte Şurasınıñ soñğı utırışı anıñ cämäğätçelek wäkilläre häm xalıq fikerenä qarata qaraşın uñay yakqa üzgärtüen.