"Biz ki Melik-i Turan, Emîr-i Türkistan'ız, Biz ki Türk oğlu Türk'üz,
Biz ki milletlerin en kadîmî ve en ulusu Türk'ün başbuğuyuz!"
EMİR TİMUR

Vikipediyaga xoş keligiz

7 Apr 2010 | Göndərən: | Bölmələr: Haberler, Qaraçay

Vikipediya

Millet baylık Duniyabıznı sanı az bolğan halklarını tilleri tas bolub barğanı köbleni kayğılı etdiredi. Alimle bildirgenñe köre – har eki ıyıkda cer cüzünde bir til kuruydu. Oyumlağa köre, duniyanı tillerini 40 protsenti çaklı birin bu cazıv saklaydı. Köb bolmay – 21-çi fevralda, bütev duniyada Ana tilni halkla arası künü bayram ötgendi, bu bayram kultura baylıknı saklav nüzür bla ÜNESKO-nu General konferentsiyasında 1999 cılnı noyabrında begitilgendi. BMO-nu General Assambleyası Ana tilni halkla arası künün belgilevnü kabıl etgendi (Rezolütsiya № &/RES/56/262) emda BMO-ğa kirgen krallanı emda BMO-nu Sekretariatın duniyanı bütev tillerin koruvlavda emda saklavda boluşluk eterge çakırğandı.

Rossiya Federatsiyada, kralda caşağan halklanı tillerin teñ aynıtıv emda saklav üçün zakon canı bla bütev kerekli amalla bardıla. Rossiya Federatsiyanı halklarını tilleri Rossiyanı millet haznası bayam etilgendi.

Alay a büğünlükde, globallaşhan duniyada, kuru kralnı küçü bla gitçe halklanı tillerin saklav emda andan arı aynıtıv bek kıyındı. Tilni cürütgenle (adamla emda camağat savlay) kelgen tölüleni allarında cuvablılıkların añılab küreşsela, ol zamanda iş ornundan teberikdi.

Vikipediya nedi?

Vikipediya – kommertsiyalıksız «Vikimediya Fond» bla caklanñan erkin, har kimda koşulallık, universal entsiklopediyadı. Atı «viki» (saytla kuravda hayırlanñan tehnologiya) bla «entsiklopediya» sözleden kuralğandı. Vikipediyanı statyaların har izlegen adam cazar madarı bardı, bu statyalanı toltururğa emda türlendirirge har internetge çığar madarı bolğan har biribizda erkinbiz. Statyanı başında «türlendir» tiyekçikni basıb türlendirge bolluksuz. Har türleniv erlay körgüzüledi. Türlendiriv erkinlikni tışında, siz erkin informatsiya alırğa bolluksuz. Anı mağanası nededi deseñ, tölevsüz har türlü informatsiyasın hayırlandırğa bolluksuz (cañız informatsiya kaydan çıkğanın belgilerge kerekdi). Vikipediyanı 272 tilde bölümü bardı, alanı em ullusu iñiliz tildedi (3 million statyadan artık), anı ızından nemets til baradı (1 million statyadan artık).

Vikipediya internetde em ullu emda em köb hayırlandırılğan entsiklopediyadı. Adam ulunu tarihinde em ullu, em tolu entsiklopediyağa sanaladı. İnformatsiyanı ana tilinde berir madar a va, Vikipediyanı mağanasın katlağa ösdüredi.

Birinçi Vikipediya (iñiliz tilde) 2001 cılnı yanvarında açılğandı. Orus bölümü va 2001 cılnı mayında çıkğandı. Keçirek Rossiyanı tillerinde da açılğandı Vikipediya (tatar, çuvaş, tegey, yakut e. b.).

Bizge ne hayırı bardı?

Karaçay-Malkar tilde Vikipediyanı em baş nüzürü, tilibizni internetde begitivdü. Bılay alıb karasak Karaçay-Malkar Vikipediya internetde kuru ana tilibizde cazılğan cañız saytdı. Anı kuralıvu bla karaçay-malkar tilde söleşgenleni allında tillerini, kulturalarını aynıtıvda, bay etivde ullu amalla açıladıla.

Karaçay-Malkar tilde Vikipediya, tilibizni aynıtıvda, cañırtıvda, adamlanı içinde bağasın költürüyde gitçe bolsada, tavkel atlam bollukdu.

Duniyada bizni sanıbızdan az bolğan köb halk bardı, alanı içinde köb til korkuvsuz, alğa atlab, aynıb turadıla, bizni tilibiz a va kertida korkuvdadı. Har neda bizni kolubuzdadı. Kelgende bizni tilibiz kallay bolluğunu, ne halda saklanırığını onovu bizni kolubuzdadı.

Büğünñü caşavda bu entsiklopediya tüz hayırlandırılsa, ana tilni derslerinde ullu boluşluk bollukdu, sohtalanı ana tilde bilim alıvların kuru okuv kitablada bolmay, bu ömürnü em ahır tehnologiyaları bla ana tilde informatsiya alırğa madar berlikdi. Cazıv til ösgen tölünü akılında kuru talay şkol kitab bla çeklenirge kerek tüldü. Köble anı sıltavu bla ana tilibizni carlı, busağat caşavğa caravsuz sanab oğuna başlaydıla. Ana tilibizni internetde boluvu va, caş tölünü közünde tilge sıy beredi, mağana beredi.

Karaçay-Malkar Vikipediyanı tarihi Karaçay-Malkar tilde sınav proyekt Vikimedianı İnkubatorunda (cañı tilde bölüm kuralıvnu sınağan proyekt) 2007 martında oğunak kuralğandı, alay a 3 cıl çaklı birni çırt türleniv bolmağandı, iş allına cürümegendi. İş bılay da barlık bolur edi 2009 cılnı sentyabrında talay curtdaşıbız bu proyektge es bölmese.

Anı ızından kelgen aylada sınav proyekt «kaynab» başlaydı, tiri halda işlegen kuru eki adam bolğanlıkğa, köb uşaş proyektleni ızında koyadı. Noyabrnı ortasına Vikipediya Fondnu Til Komiteti al kabıl etedi. 2009 cılnı ahırına proyektde statyalanı sanı talay cüzge çığadı, «Baş beti» başhalağa ülğü bolurça caraşdırıladı, forum, kalay statya cazarğa kerek bolğanınını üsünden üretiv açıladıla, «Saylanñan statya», «İgi statya», «Siz bilemisiz?», «Büğünñü surat», «Büğün…» kibik proyektle açıladıla. Anı bla birge interfeysni ana tilge köçürüvde tohtamay baradı, 2009 cılnı ahırına Mediaviki dvijoknu bütev 2,5 miñ cazıvu köçürüledi; kalğan cazıvlanı da köçürüv baradı.

Vikipediyağa katışhanla bla Vikimediya Fondnu Til Komitetini çlenlerini oyumlarına köre, sınav proyektni bılay ceñil aynıvun ala çırt körmegendile.

18 fevralda, Vikimediya Fondnu Til Komiteti bla Popeçitel Keñeş canından karaçay-malkar bölümnü kuralıvu tamamlı mükül etilgendi. 19-çı martdan başlab krc.vikipedia.org sayt işleb başlağandı Aynıtır, ösdürür üçün, Karaçay-Malkar Vikipediyağa redaktorla kerekdile. Ne kadar köb bolsa, o kada igidi. Har izlegen adam Karaçay-Malkar Vikipediyanı işine koşulurğa bollukdu. İnternetge baylamlı kompüterigiz bar ese HOŞ KELİGİZ!

Qaynaq: krc.wikipedia.org

Oxunma sayı: 2337
Açar sözlər: , ,

Şərhinizi əlavə edin