Azər Həsrət
Bakı, Yalquzaq.com, 07.08.2010 - Yeddi Dövlət – Bir Millət Konseyinin başqanı Azər Həsrət bildirib ki, yaxın iki həftə ərzində başçılıq etdiyi qurum yeddi bağımsız türk dövlətində istifadədə olan latın əlifba formaları əsasında hazırlanmış ortaq türk əlifbasının layihəsini müzakirəyə çıxarmaq fikrindədir. Bunun üçün ilkin hazırlıq işləri görülüb və demək olar ki, ortaq əlifbanın ilkin variantını müəyyənləşdirmək qalır.
“Biz düşünürük ki, türk birliyinə gedən yol həm də ortaq türkcədən keçir. Əlbəttə ki, ortaq türkcənin bir anda formalaşması da mümkün deyil. Bunun üçün ilkin addımların atılması lazımdır. Belə addımlardan ən birincisi ortaq əlifbanın formalaşdırılmasıdır. Əslində bu proses dövlətlərimiz müstəqillik əldə etdikdən dərhal sonra baş verməliydi. Ancaq təəssüflər olsun ki, həmin dönəmin şərtləri buna imkan vermədi və hər dövlətimiz latın əlifbasının qismən fərqli formasından istifadə etməyə başladı. Belə hal isə ortaq türkcənin formalaşmasına əngəl olmaqdadır”, – deyə Azər Həsrət Yalquzaq.com-a bildirib.
Konsey başqanı onu da qeyd edib ki, təqdim edəcəkləri əlifba bir müddət müzakirə üçün açıq olacaq. Lakin bəlli bir dönəmdən sonra həmin əlifbadan istifadə tövsiyə ediləcək. Təbii ki, bu işin daha keyfiyyətlə gerçəkləşdirilə bilməsi üçün TürkSOY başda olmaqla türk dövlətlərini birləşdirən qurumlara da müraciət ediləcək: “Biz vətəndaş olaraq üzərimizə düşəni edəcəyik və hazır layihəmizi TürkSOY və digər müvafiq qurumların öhdəsinə verəcəyik. Əsas odur ki, bu məsələ ətrafında müzakirələr sürətləndirilsin və ortaq rəsmi qərar alınsın. Biz bilirik ki, bu prosesi əngəlləmək istəyənlər də olacaq. Ancaq hər bir çətinliyi aşa bildiyimiz kimi bunu da aşacağımıza heç şübhə etmirik”.
Hazırda yeddi bağımsız türk dövlətində işlədilən əlifbalarla bağlı məsələyə də aydınlıq gətirən Konsey başqanı Azər Həsrət deyib ki, “hazırda Türkiyə və Quzey Kıbrıs Türk Cümhuriyyətində 1928-ci ildə qəbul edilmiş latın əlifbası işlədilməkdədir. Türkmənistan isə 1991-ci ildən bu əlifbanı rəsmən tətbiq edir. Azərbaycanda əlifbanın tətbiqi 1992-ci ildə rəsmiləşdirilsə də yalnız prezident Heydər Əliyevin dönəmində – 2001-ci ildə bu proses tam olaraq başa çatdırıldı. Özbəkistanda 1995-ci ildə latın əlifbasına keçid qərara alındı və bu prosesin 2012-ci ildə başa çatdırılması nəzərdə tutulur. Qazaxıstan da qeyri-rəsmi olsa da keçid prosesinə başlayıb. Artıq bir sıra KİV-lər bu ölkədə xəbərləri həm də latın əlifbasıyla yaymaqdadır. Lakin təəssüflər olsun ki, Qırğızıstanda bu yöndə hələ heç bir addım atılmayıb və ümid edirik ki, hazırlayacağımız ortaq türk əlifbası orada da keçidə təkan verəcək”.
Konsey başqanı onu da əlavə edib ki, ortaq əlifbada “sağır nun” kimi tanınan və “ng” səs birləşməsini ifadə edən hərfin də yer almasını təmin edəcəklər: “Azərbaycan və Türkiyə türkcəsindən başqa yerdə qalan bütün türk ləhcələrində bu səs qalmaqdadır. Əslində Osmanlı dönəmi Türkiyəsi və Cümhuriyyət öncəsi Azərbaycanında da bu səs vardı. Sadəcə kimlərin və nə üçün bu səsdən imtina etdiyini bilmirik. Ancaq düşünürük ki, “sağır nun” dilimizə yenidən qazandırılmalıdır”.
Oxunma sayı: 2985
Sayın Ali bey. Yorumunuz için teşekkür ederim. Elbette ki, ortak imla meselesine de sıra gelecektir bir gün. Yalnız düşünüyoruz ki, ortak Türkçeye giden yolun ilk ve en önemli aşaması ortak alfabedir. Ortak alfabe oluşmadan ne ortak imla, ne de sonuçta ortak Türkçe oluşabilir. O yüzden tüm dikkatimizi ortak alfabeye yöneltmiş bulunmaktayız.
Saygı ve selamla,
Azer Hasret
Yalquzaq
sayın ilgililer,ben hep burada ortak alfabeden bahsedildiğini okuyup duruyorum…bence eksik ola ortak alfabeden ziyade ortak bir imla eksikliğidir…bu konuda yapılmış ne bir yazıya nede bir yoruma rastladım…bence önce ortak bir imla olmalı…
[...] alan Yeddi Dövlət – Bir Millət Konseyinin başqanı Azər Həsrət bu ilin avqustundan məsələni yenidən gündəmə gətirərək ən qısa zamanda ortaq türk əlifbası layihəsini də ictimaiyyətin müzakirəsinə təqdim [...]
[...] Millət Konseyinin başqanı Azər Həsrət çıxış edib. “Azər bəy hələ avqustun 7-də bir açıqlama yayaraq ən qısa zamanda ortaq türk əlifbası layihəsini təqdim edəcəklərini birldirmişdi. [...]
[...] Millət Konseyinin başqanı Azər Həsrət çıxış edib. “Azər bəy hələ avqustun 7-də bir açıqlama yayaraq ən qısa zamanda ortaq türk əlifbası layihəsini təqdim edəcəklərini birldirmişdi. [...]
[...] mediaya verdiyi açıqlamada şəxsən özünün başçılığı ilə yaxın müddət ərzində ortaq türk əlifbası layihəsinin hazırlanacağını və müzakirələrə başlayacağını da bildirmişdi. Yalquzaq.com-un Yeddi Dövlət – Bir Millət Konseyindən əldə etdiyi [...]
[...] mediaya verdiyi açıqlamada şəxsən özünün başçılığı ilə yaxın müddət ərzində ortaq türk əlifbası layihəsinin hazırlanacağını və müzakirələrə başlayacağını da bildirmişdi. Yalquzaq.com-un Yeddi Dövlət – Bir Millət Konseyindən əldə etdiyi bilgiyə [...]
[...] mediaya verdiyi açıqlamada şəxsən özünün başçılığı ilə yaxın müddət ərzində ortaq türk əlifbası layihəsinin hazırlanacağını və müzakirələrə başlayacağını da bildirmişdi. Yalquzaq.com-un Yeddi Dövlət – Bir Millət Konseyindən əldə etdiyi bilgiyə [...]
Azer bey, başarılar. Bu yolda calışanlara uğur dileyirem. Ortaq elifbanın olması cox önemlidir. İnşallah bu proje o biri projelere de yol acar, ulu türk dünyası problemlerini zaman-zaman hell eder.
Azər bəy, sizə bu istiqamətdə uğurlar arzulayırıq. Amma nəzərə alın ki, bu çox çətin bir işdir. Daha doğrusu, mümkün deyil, belə ki artıq gecdir. Bizim ortaq əlifbamız ərəb əlifbası idi, hamı bir cür yazırdı, lakin öz ləhcəsində oxuyurdu. Məsələn, “خبرلر” , yəni “xəbərlər” sözünü götürək, hamı belə yazırdı. İndi türklər yazır: “haberler”; türkmən yazır: “habarlar”; özbək yazır: “xabarlar”; uyğur yazır: ”xewerler”, tatar yazır: “xäbärlar”; qazax yazır: “хабарлар”, biz azərbaycanlılar isə “xəbərlər”. Latın əlifbası ilə ortaq əlifba yaratmaq mümkün deyil, biz və əlifbasını dəyişmiş digər türk xalqları böyük səhvə yol vermişik, indi geriyə qayıtmaq lazımdır, ərəb əlifbasına! Gec-tez, qayıdacağıq da, başqa yol yoxdur… O ki qaldı, türkdilli xalqların ortaq latın əlifbasına, hesab edirik ki, bu ideya üçün özbək latın əlifbasını nümunə götürə bilərik. Daha doğrusu, bütün türkdilli xalqlar, 26 hərfli latın əlifbası ilə yaza bilər, necə ki özbəklər belə edirlər və heç bir yeni hərf qəbul etməyə ehtiyac yoxdur.
Sayın Ufuk bey. Sitemizi ziyaret ederek değerli fikirlerinizi yazdığınız için teşekkür ederim. Elbette ki, DTA ve Sayın E.Sultanmurat beyi tanırım. Hatta bir kez şahsen tanışma fırsatımız da olmuştur. Onun ve başkanlık ettiği DTA`nın çalışmalarını taktir ediyorum elbette. Yalnız benim inandığım birşey vardır ki, biz millet olarak bazen iş yapacak yerde söz ezberleriz. O yüzden de ben çoğu zaman yapacaklarımı yalnız başıma (Yalquzaq gibi yanı) yaparak kullanıma sunuyorum. Tabii ki, alfabe meselesinde de ilk adımı atarak bilim adamlarımızın bu konudaki fikirlerini almayı düşünüyoruz. Yalnız önce bir taslak olsun diye bir alfabe hazırlamayı ve sunmayı düşünüyorum. Önümüzdeki hafta içinde alfabeyi sitemiz aracılığıyla yayınlamayı düşünüyoruz. Umarım taslak halindeki alfabe önerimiz gereken ilgiyi görür ve en kısa zamanda Ortak Türk Alfabesi yürürlüğe girer. Bana göre ortak alfabe olmadan ortak Türkçe de oluşamaz.
Azer bey merhaba yaptığınız yayınlar ve çalışmalardan dolayı eminim ki Türk Dünyası hakkettiğiniz değeri size tarihi seceresinde verecektir…
Türk dili konusunda siz ve bir çok okuyucunuzun eminim geniş bir bilgisi vardır.
Ben bu konuda sizlere bir öneri de bulunmak isterim…. Türk Dili konusunda ortak alfabe’nin yanı sıra Merkezi Kazakistan’da bulunan ve çok yönlü ilimsel çalışmalar yaparak bunları devletlere ve Türk akademilerine sunan bir teşkilat vardır. Dünya Türkleri Asamblesi. Bu Asamble Kazakistan,Özbekistan,Kırgızistan sınırlarına ortak mesafede Turan şehri inşaatı ve bir çok alanda ortak Türklük araştırmaları ve projeleri hazırlamaktadır. Başkanı Prof.Dr.Ermentay Sultanmurattır7 Belkide ahbabınızdır. Kısacası Geçtiğimiz yıl aralık ayında Fethiye’de düzenlenen Türk Dünyası Kültür ve bilgi şölenine Asamblenin tüm ilim adamları tam kadro geldi ve orada Ortak Türkçe ”Ana Türk Dili Projesi” ve Ortak Alfabe, Ortak Türk ekonomi projesi, v.b. projelerini son derece ilmi bir seviyede sundu…. Yanlış hatırlamıyorsam bu konudaki çalışmaları devletlerimizin başkanları ve akademilerine de yollandığı söylendi. Fazla aktif olmasada kendilerini ifade eden bir siteleri de var http://www.dta1.org
Demem odur ki Türkiye’deki filologlar ayrı bir kalıbı baz alıyor…
Orta Asya’daki ilim adamları ayrı bir alfabe ve ortak dil teorisi kabulleniyor….
Bizim Karaçaylarda bir söz var “Bölüngenni börü aşaydı” diye… Biz ne zaman tüm Türk teorisyenleri ve ilim adamları ortak bir karara varıcaz…
Bence bu konuda ortak alfabe ve dil hususunda yapılan çalışmalar ve hazırlayanları bir arada çalışmalı…
Yoksa birçok Türklük teorisi hayata geçiş bulamadan unutulur… U.T. DTA Gençlik Teşkilatı üyesi