Mırat Gurban
Internet giňişliginde dürli ugurlar boyunça ençeme elektron kitaphanaları bar. Şol kitaphanalarıň arasında türkmen dilinde kitaphanalar velin yok. Dogrı, käbir türkmen dilindäki veb-saytlarda türkmen dilinde neşir edilen kitaplarıň elektron görnüşine duşmak bolyar. Emma olarıň sanı örän çäkli. Tutuş kitaphananı internete geçirmek barada entek Türkmenistanda alada edilenok.
Muňa garamazdan, täze okuv yılınıň öň yanıda dövlet byucetinden çagalara kompyuter almak üçin 25 million dollardan govrak serişde goyberilip, mekdebe yaňı gadam basyan 100 müň çemesi okuvçınıň her birine täze netbuk berlendigi barada resmi metbugatda habarlar peyda boldı.
Maksat näme?
Kompyuter näme maksat bilen okuvçılara berilyär ve näme üçin oňa beyle köp serişde sarp edilyär diyen soval döreyär. Kompyuter ovalı bilem okamaga hem yazmaga gerekli. Eger-de yazmak işini her kimiň özi bercay etse, okamak meselesinde dövletiň kömegi zerur bolyar.
Eysem, okuvçılar kompyuterden Magtımgulınıň ya-da Zeliliniň kitabını tapıp bilerlermi? Okuvçılar öz elindäki kompyuterden Türkmenistanıň tarıhına degişli kitapları okap bilerlermi? Häzirlikçe bu mümkin däl, yöne çagalar 1-nci klasa degişli okuv sapaklarını öz netbuklarından görüp bilyärler.
Türkmenistanıň milli kitaphanasında dürli yıllarda çap edilen 200 müňden govrak türkmen dilindäki kitap saklanyar. “Bäş yıl mundan ozal milli kitaphananıň fondunıň elektron katalogı düzülip başlandı. Elektron katalog programması türk bilermenleri tarapından düzülip, häzirki vagta çenli müňlerçe neşirleriň atları oňa girizildi. Katalog internet arkalı hem elyeterli bolmalıdı. Emma häzirki vagt beyle mümkinçilik yok. Şeyle-de, kitaphanada saklanyan käbir neşirleri elektron görnüşe geçirmek hem göz öňünde tutulyardı” diyip, kitaphana işgäri Serdar Babayev aydyar.
Ýöne häzirlikçe bu ugur boyunça hiç hili iş amala aşırılmayar. Elbetde, kitapları elektron görnüşe geçirmek häzirki dövürde vacıp mesele. Ýerli sınçılar türkmen dilindäki elektron kitaphanalarınıň yoklugınıň sebäbini dövlet tarapından bu meselä yetrlikl üns berilmeyänligi bilen düşündiryärler.
Kitaphana
Elektron kitaphanalarıň artıkmaçlıgı
Aşgabatlı kitaphanaçı Serdar Babayev elektron kitaphanalarıň döredilmegi üçin dövlet tarapından goldav gerekdigini aydıp şeyle diydi: “Häzir biziň yurdumızda bu işi amala aşırıp bilcek bilermenler bar. Emma elektron kitaphananı döretmek üçin dövletiň maliye yardamı gerek. Sebäbi köplenç halatda elektron kitaphana düşevünt getirmeyär. Her bir kitabı elektron görnüşe geçirmek üçin yörite tehniki serişdelerem gerek. Kiril elipbiyinde çap edilen kitaplar transliterasiya edilensoň, oları barlamak üçin dilçi redaktorlar gerek. Elektron kitaphanalarını döretmek üçin dövlet tarapından grantlar hem ıglan edilse govı bolardı”.
Kitaphana işgäri Serdar Babayev şeyle elektron kitaphana usuluna geçilen halatında, munuň gımmatlı tarıhı kitaplarıň ve gazet-žurnallarıň asıl nusgalarını ayavlı saklamaklıga-da gönüden-göni yardam etcekdigini aydyar.
“Milli kitaphanada häzir 19-ncı asırıň ahırında çap edilen yevropa dillerindäki kitaplar hem bar. Bu kitaplarıň arasında Orsyet patışalıgınıň şazandalarınıň, dvoryanlarınıň şahsı kitaphanalarında saklanan kitaplaram bar. Şol kitaplar bibliografik seyreklik hasaplanyar. Bu kitapları okıcılarıň eline bermeklik nädogrı. Şeyle-de, elektron kitaphanaları gerek bolan maglumatları çalt tapmak üçin peydalı. Emma dövlet milletiň bilimli bolmagını islemeyäne meňzeyär” diyip, kitaphana işgäri Serdar Babayev bu mesele barada canıkdı.
Şu yıl orta mekdepleriň birinci klasına giden okuvçılara berlen netbuklarda ähli okuv dersleri boyunça yörite elektron okuv kitapları bar. Okuvçılara berlen netbuklarda ovadan illyustrasiyalar ve animasiyalar bilen bezelen elektron kitaphanasınıň hem bardıgı habar berildi. Munı medeniyet işgärleri mekdepleri kompyuterleşdirmek meselesinde ädilen ilkinci şovlı ädim diyip bellediler.
“Mekdep okuvçılarına mugt netbuk berilmegi hem onda elektron kitaplarıň bolmagı govı zat. Eger-de her yıl okuvçılara netbuk berilse, onda yene-de on yıldan ilatıň ep-esli böleginde kompyuter sovadı bolardı. Bu bolsa elektron kitaphanalarınıň gerekdigini tassıklayan yene-de bir delildir. Şonuň üçin, yurtda elektron kitaphanalarını döretmek işi diňe birinci klas okuvçılarınıň okuv kitapları bilen çäklenmecekdigine umıt edyärin. Bu iş dovam edilip, çagalar üçin türkmen dilinde dürli elektron gollanmalar ve ensiklopediyalar hem döredilmeli. Bu ugurda daşarı yurt tecribesi övrenilse govı bolardı” diyip, aşgabatlı medeniyet ve kitaphana işgäri Serdar Babayev belledi.
Mırat Gurban Azatlık Radiosınıň Aşgabatdakı habarçısı
Qaynaq: AzatHabar.com
Oxunma sayı: 779
