"Biz ki Melik-i Turan, Emîr-i Türkistan'ız, Biz ki Türk oğlu Türk'üz,
Biz ki milletlerin en kadîmî ve en ulusu Türk'ün başbuğuyuz!"
EMİR TİMUR

Soyadımıza biganälik haqqında

8 Feb 2016 | Göndərən: | Bölmələr: AZÄRBAYCAN, Baş Yazı, Köşe Yazıları, Yazılar
Azär Häsrät

Azär Häsrät

Azär Häsrät, azer@azerhasret.com

Soyad bir millätin pasportudur. Özälliklä dä dünyada tanınmaq, seçilmäk istäyän millätlär soyadlarından bärk-bärk yapışarlar. Ki, ölkädän känara çıxanda ilk tämasdan milli kimlikläri aydın sezilsin.

Bizim dä soyadlarımız milli pasportumuz ola bilärdi. Amma hälä dä olmur. 25 ildir Azärbaycan müstäqil bir dövlätdir. Sovetlär yoxdur, rus äsarätindän dä çoxdan qurtulmuşuq. Milli özünüdärkin möhkämländirilmäsi yönündä dövlät xeyli iş görüb. Vätändaşlarımız da passiv sayılmazlar. Diqqätä däyär xeyli müsbät işlärin görüldüyünü iddia edä bilärik.

Hätta müstäqillik yeni qazanıldıqdan sonrakı ilk illärdä belä milli özünüdärklä bağlı problemlär vardı. O problemlärin här birisi yavaş-yavaş häll edildi. Ötän yüzilin 90-cı illärindä dövlät idarälärindä yazışmaların rus dilindä aparılması yäqin ki, här käsin yadında olar. Bakıda, bir çox rayon märkäzlärindä vä iri şähärlärdä insanların çoxunun rus dilindä danışmağa üstünlük vermäsi dä artıq tarix olub. Yäni Azärbaycan addım-addım milli kimliyinä doğru häräkät edib, arzu olunan sonuclara da nail olub. Amma bütün sahälärdä deyil. Özälliklä dä soyad sahäsindä.

Bäzän TV kanallarımızda, xäbär saytlarında 5-10 yaşlı uşaqları göstärirlär, haqlarında danışırlar. Täqdimatda hämişä diqqätimi çäkir ki, 10 uşaq täqdim edildiyi zaman onlardan än yaxşı halda 3-ünün soyadı milliläşdirilmiş olur. Yerdä qalan 7 näfärin soyadı isä ruscadır. Heyrät ediräm buna. Sovet dövründä doğulmuş insanların soyadlarının rusca olması anlaşılandır. Amma müstäqillik dönämindä belä uşağına rusca soyad verän ata-ananı anlamaq şäxsän mänim üçün çox çätindir.

Yaxud da bäzi TV kanallarında aşıqları göstärirlär. Onların arasında mäktäb uşaqları da olur. Saz vä söz sevän birisi olaraq belä verilişlärä häväslä baxıram. Häm dä häväslä bärabär qäzäb dä mändän äl çäkmir. Çünki saz, söz adamı kimi efirä çıxanların da soyadlarında rus istilasının älamätläri hälä dä qalır. Halbuki Sovet dövründä belä än tanınmış şairlärimiz, yazıçılarımız, aşıqlarımız äksärän rus soyad sonluğundan imtina etmäyä özlärindä cäsarät tapmışdılar. Kimisi räsmi olaraq soyadını milli ünsürlä tämin etmiş, kimisi dä bunu etmäyä çätinlik çäkdiyindän özünä milli läqäb götürmüşdü. Yäni saz, söz adamları ällärindän gäläni edirdilär ki, soyadlarında yad ünsür olmasın.

Bugünümüzdä isä baxıram ki, 15 yaşlı aşıq şäyirdi efirdä göstärilir, soyadının sonunda rus boyunduruğu Sovet dönämindä olduğu kimi yerindädir! Heyrät ediräm buna, vallah, heyrät!

Aşığın, şairin ruhu milli kimliyinä yad ünsürün qarışmasına izn vermämälidir! Amma hälä dä bu ünsür bir boyunduruq kimi boynumuzdan asılı qalır…

Mäni heyrätländirän başqa bir käsim isä milliyyätçi cameäyä aid dostlarımdır. Adamlar Oğuz Xaqandan, Dädä Qorquddan, Turandan, Türk birliyindän yazırlar, danışırlar, amma soyadlarındakı rus ünsüründän imtina etmirlär! Bunu anlamaq şäxsän mänim üçün än imkansız bir mäsälädir!

Bäzi dostlarımla bu yöndä söhbätlärim dä olub. Kimisi iddia edib ki, ailäsinin illärdir daşıdığı soyaddan imtina edä bilmir, kimisi dä sonundakı rus ünsürünü atarsa soyadının eybäcär säslänäcäyini deyir. Mänsä onlara izah etmişäm ki, şäxsän öz soyadım än pis säslänän, amma här şeyilä Türk olan bir sözlä ifadä edilsäydi, bundan qürur duyar, onu üräkdän sevärdim. Demäk istädiyim odur ki, milläti sevmäk, onun uğruna çalışmaq bütöv olmalıdır. Mänim soyadım rus ünsüründän arındırıldığı zaman pis säslänäcäk deyib dä bähanä uydurmaqla millätçilik olmaz!

Ümumiyyätlä isä, älinä qäläm alan, yazan, efirä çıxan här käs soyadındakı rus ünsüründän imtina etmälidir. Sänät adamları – aktyorlar, müğännilär, xanändälär dä özlärini mähz milli soyadlarla tanıtmalıdır. Özälliklä dä Türk kimliyi üzärinä özünü tanıtmağa çalışan deputatlar, sänät adamları bu mäsälädä här käsä örnäk olmalıdır. Bäzän kiminsä hansısa üzrlü säbäbdän (Härçänd bunun nä üzrü ola bilär ki? – A.H.) bunu etmäsindä problem varsa, o zaman özlärini ata adlarıyla täqdim edä bilärlär. Filankäs oğlu, filankäs qızı kimi. Buna da zaman, bürokratiya bähanäsi uydurmaq mümkün olmaz yäqin ki.

Bu arada onu da qeyd edim ki, Azärbaycan dövläti soyadların milliläşdirilmäsi üçün än asan yolu tämin edir. Üstälik, buna görä heç bir ödämä dä täläb edilmir. Qalır tänbällikdän, biganälikdän imtina edib soyadımızı rus äsarätindän qurtarmaq. Ägär bunu da etmäyä äriniriksä, bizim başımıza nä gälirsä, yaxşı olur.

Soyadları necä milliläşdirmäli?

Oxunma sayı: 1019

Şərhinizi əlavə edin